DĄŻENIE DO ZMIAN

Stało się oczywiste, że sama technologia nie jest w stanie doprowadzić do zmian. Coraz częściej, zwłaszcza w ostatniej dekadzie XX wieku, zaczęto zadawać pytania na temat integracji technologii w strukturach oświatowych, o sposób wyko­rzystywania technologii przez użytkowników (por. Internet, 39). Podstawowy wniosek z badań jest następujący. Technologia nie jest w stanie przyczynić się do zmian w nauczaniu i uczeniu się, ponieważ skuteczne procesy uczenia się następują w kontekście społeczno-kulturo- wym. Technologia może korzystnie wpływać na wyniki uczenia się tylko wtedy, gdy zostanie wykorzystana do realizacji ściśle ustalonych celów w szkole. Sprawą podstawową jest więc zadbać, by technologia została zintegrowana z kontekstem szkolnym, a zwłaszcza ze złożonym procesem zmian w szkole.

ODPOWIEDŹ NA PYTANIE

Próbując odpowiedzieć na pytanie: Czy technologia korzystnie wpływa na procesy uczenia się po­dejmowane przez ucznia?, eliminowano z badań wszystko poza kompute­rem i podejmowaniem nauki przez ucznia. Odpadały więc praktyki stosowane przez nauczyciela w klasie szkolnej, doświadczenia uczniów, kontekst, w którym przebiegają procesy uczenia się, a nawet pytanie: Do czego służą komputery w szkole? Robiono to dlatego, by badacz mógł się skoncentrować tylko na tym, co bada. Z badań tych wynikało np., że określone rodzaje technologii, choćby takie, jak zintegrowane systemy uczenia się, przyczyniają się do wzrostu wąsko pojętej wiedzy i takichż umiejętności (czytanie, pisanie, liczenie). Wyniki tych badań nie dawały odpowiedzi na ważne pytanie pedagogi­czne: Czy technologia może przyczynić się do rozwoju twórczego myślenia? Coraz bardziej stawało się widoczne, że technologia ma niewielki wpływ na oświatę, na wyniki nauki.

PERSPEKTYWY WPROWADZENIA TECHNOLOGII DO SZKOŁY

Zwiększył się potencjał technologii w uczeniu się. Współczesne technologie zostały tak zaprojektowane, żeby umożliwić rozwiązywanie konkretnych problemów, które występują w nauce szkolnej, np. dostęp do bogatych źródeł wiedzy, uczestnictwo rodziców w nauce własnych dzieci (Bogaj, Kwiatkowski i Młynarczyk, 2000, s. 12).Na przestrzeni kilku dziesięcioleci zmieniły się pytania badawcze. W latach siedemdziesiątych interesowano się, czy komputer może pomóc w procesach uczenia się podejmowanych przez ucznia. Stwierdzono taki związek (por. Kulik i Kulik, 1991, ss. 75-94). Wyniki tych badań nie pozwoliły nam jednak zrozumieć, jak technologia może pomóc w podej­mowaniu projektów przez uczniów, gdy do realizacji są potrzebne pewne umiejętności badawcze (analiza, porównywanie, uogólnianie, wyciąganie wniosków). Było to o tyle zrozumiałe, że nie widziano miejsca dla techno­logii w szerszym kontekście zmian w szkole.

WAŻNE CECHY OSOBOWOŚCI

Ważnymi cechami osobowości wykształconego człowieka XXI wieku będzie umiejętność szybkiego przystosowania się do nowych sytuacji, nowych technologii, a przede wszystkim umiejętność szybkiego przetwa­rzania dużych porcji informacji. By zmiany tej wielkości były możliwe, konieczne jest stworzenie wizji nowej rzeczywistości, w której szkoła zostanie uznana za istotny czynnik kulturotwórczy, ważny dla całej społeczności lokalnej.W latach siedemdziesiątych i osiemdziesiątych XX wieku technologi­czne innowacje zaczęły trafiać do szkół, zwłaszcza w krajach zachodnich. Były to jednak proste technologie: TV w obwodzie zamkniętym lub nauczanie wspomagane komputerem. Wkrótce okazały się przestarzałe. Zostały zastąpione przez środowisko sieciowe nasycone grafiką. Zasadniczy zwrot nastąpił dopiero w latach dziewięćdziesiątych XX wieku. Do szkół zaczęto wprowadzać nowe technologie informatyczne. Połączenie komputera z multimediami doprowadziło do stworzenia nowej jakości.

POTRZEBNY NAUCZYCIEL

Potrzebny staje się więc nauczyciel.Można oczekiwać, że w XXI wieku do szkoły wejdzie wiele urządzeń technologii informatycznej. Praca uczniów będzie bardziej twórcza, ponieważ będąuczestniczyli w badaniach. Nastąpi zmiana roli nauczycie­li. Staną się doradcami, konsultantami, a nawet partnerami uczniów podejmujących pracę badawczą. Będą więc uczestniczyć w tworzeniu nowej wiedzy. Będą zmuszeni do uczenia się przez całe życie. Nastąpi znacznie większe zaangażowanie rodziców w oświatę własnych dzieci poprzez utrzymywanie ścisłego kontaktu z nauczycielami, branie udziału w różnych postaciach oświaty dorosłych: zdalnej i środowiskowej.Można zakładać, że szkoła XXI wieku będzie placówką otwartą i ela­styczną, ośrodkiem rozwoju myśli twórczej, rozwiązywania problemów przy aktywnym wykorzystaniu technologii. Uczniowie będą zmuszeni do stosowania technologii informatycznej, by uzyskać wyższy poziom uczenia się poprzez łatwy dostęp do nowych informacji, wykorzystując przy tym umiejętności poznawcze wyższego rzędu (por. Internet, 11).

STOSOWANIE TECHNOLOGII

W przypadku stosowania technologii jako narzędzia znacznie zmniejsza się rola i znaczenie programów nauczania. Wychodzi się bowiem z założenia, że uczniowie, którzy stosują technologię, są zwykle aktywnymi uczniami: sami wybierają tematykę wypracowań, odrabiają prace w terenie związane z realizacją projektów badawczych i czasami nawet uczą nauczycieli. Uczniowie pracują zwykle w zespole, nie tylko z sobą, ale również z innymi uczniami i nauczycielami (por. Internet, 23). Pewną trudnością, która jednak może mieć przemijający charakter, jest to, że wiele dotychczasowych programów przetwarzania informacji, hipermedia czy wyszukiwarki w Internecie natrafiają na trudności wynikające z braku dostępnej wiedzy (informacji) w wielu podstawo­wych dyscyplinach wiedzy, które mogą być przedmiotem zainteresowa­nia uczniów.

PRZECIWIEŃSTWO TRADYCYJNEGO MODELU

Nowy model oświaty stanowić będzie przeciwieństwo modelu tradycyj­nego we wszystkich swoich podstawowych cechach, tak jak różni się społeczeństwo przemysłowe od społeczeństwa informacyjnego. W modelu tym uczeń będzie mógł dowolnie manipulować uzyskanąprzez komputer informacją, a więc zapamiętywać fakty, pojęcia, struktury, przetwarzać i wykorzystywać je jako własną wiedzę. W tych okoliczno­ściach uczeń może kontrolować i angażować się we własne procesy uczenia się. Taka nauka wymagać będzie wiedzy z różnych dyscyplin w warunkach współpracy z rówieśnikami. Istnieją jednak pewne słabe strony takiego modelu uczenia się. Z punktu widzenia nauczyciela procesy uczenia się podejmowane przez uczniów nie współgrają zwykle z programem nauczania. Mogą więc, jego zdaniem, znaleźć się gdzieś na marginesie. W innym przypadku będą kolidować z programem nauczania. Jest to jednak błędne stanowisko.

NAUKA W GRUPIE

Wzrostu roli i znaczenia nowoczesnych technologii informatycznych w szkole. Nasycone zostaną nimi wszystkie podstawowe procesy uczenia się i nauczania. Komputer połączony w sieci wraz z całym niezbędnym oprogramowaniem przestanie stanowić tylko narzędzie nauki, będzie spo­sobem na oświatę: łatwym, skutecznym i przyjemnym, Nauki w grupie rówieśniczej wspieranej w tej działalności przez na­uczyciela i inne dorosłe osoby, z którymi uczeń może mieć łatwy kontakt dzięki pracy w sieciach komputerowych, takie jak: ekspert, wybitny uczony, badacz, nauczyciel wirtualny, doradca oświatowy,Odejścia od współzawodnictwa w nauce szkolnej na rzecz współpracy, współdziałania i współzależności grupy rówieśniczej. Naby­wanie umiejętności współpracy zupełnie zmieni wygląd klasy szkolnej. Uczniowie będą rozmawiać z sobą, negocjując rozwiązania problemów, uzgadniając stanowiska, powołując się na źródła.

NOWY MODEL SZKOŁY

Nowy model szkoły różni się znacznie od tradycyjnego. Największe różnice dotyczą następujących kwestii:  Rezygnacji z przekazywania wiedzy przez nauczyciela na rzecz kon­struowania wiedzy przez każdego ucznia z osobna. Procesy nauczania zejdą na drugi plan wobec procesów uczenia się. Nauczyciel będzie musiał zrezygnować z dotychczasowej władzy w klasie szkolnej na rzecz objęcia nowych funkcji: mentora, doradcy, partnera ucznia, a nawet ucznia.Szansy odgrywania przez ucznia aktywnej roli w procesach uczenia się, uzależnionej od własnych potrzeb i zainteresowań. Jego intelektualna aktywność będzie się przejawiała w poszukiwaniu nowych informacji, tworzeniu wiedzy, pracowaniu nad projektami badawczymi, nabywaniu niezbędnych umiejętności intelektualnych, by móc z powodzeniem stosować wiedzę w nowych sytuacjach i kontekstach. Będzie odpowie­dzialny za swoje uczenie się, aczkolwiek kierunek nauki może wytyczać nauczyciel.

GŁĘBIA ZMIAN OŚWIATOWYCH

Można oczekiwać, że nowo powstające społeczeństwo informacyjne będzie zgłaszać zapotrzebowanie na diametralnie inną oświatę w porów­naniu z tą, która istniała w społeczeństwie przemysłowym. Wchodzimy w erę, w której technologia informatyczna stanie się podstawowym narzę­dziem niezbędnym do uzyskiwania, przetwarzania informacji i tworzenia wiedzy. Rewolucja technologiczna pomoże szkołom w dostępie do intele­ktualnego dorobku człowieka w niewyobrażalnie większym stopniu niż dotychczas. W tych nowych warunkach musi się zmienić szkoła. Można się zgodzić z konstruktywistami, że większość, jeśli nie cała wiedza jest złożona i źle ustrukturyzowana. Przyswojenie takiej wiedzy wymaga nie tylko dużo doświadczenia w stosowaniu różnych reguł i zasad, ale również znacznej wrażliwości intelektualnej, ponieważ uczenie się jest sposobem wchodzenia w kulturę, podobnie jak w przypadku języka obcego. Wiedza i umiejętności są ze sobą blisko powiązane.

error: Content is protected !!